Kapitalizmin Çöküş Evresinde Proleter Mücadele

“Ölü kuşakların geleneği, yaşayanların beyinleri üzerine bir kâbusmuşçasına büyük bir ağırlıkla çöker. Ve, onlar kendilerini ve maddi çevrelerini, bir başka biçime dönüştürmekle, tamamıyla yepyeni bir şey yaratmakla uğraşır göründüklerinde bile, özellikle bu devrimci bunalım çağlarında, korku ile geçmişteki ruhları kafalarında canlandırırlar, tarihin yeni sahnesinde o saygıdeğer eğreti kılıkla ve başkasından alınma ağızla ortaya çıkmak üzere, onların adlarını, sloganlarını, kılıklarını alırlar.” (Marx, Louis Bonaparte'ın 18. Brumaire'i)

Rus Devrimi (1. bölüm): Tarihteki ilk kitlesel ve bilinçli devrim

İşçi sınıfının mücadelesi ve komünist devrim, bugün birçokları tarafından demode ve tarihsel deneyimle yanlışlığı kanıtlanmış fikirler olarak görülüyor. SSCB’deki devlet kapitalisti rejimlerin yıkılması ve tüm Doğu Bloğu ülkelerinin dünya ekonomik krizi girdabı içine girmiş olması, 1917 Rus Devrimi aleyhinde konuşan herkese, bu tarihsel olay hakkında yıllardır ortaya atılan eski yalanları pekiştirme şansı verdi. Bu yalanlardan biri de Rusya’da iktidarın proletarya tarafından ele geçirilmesinin kaba bir darbe, çar yönetimi altındaki geri kalmış kitlelerin Bolşevik Parti tarafından manipüle edilmesi olarak temsil edilmesidir. Şimdiye kadar birçok yazımızı devrimin doğasına ve Rusya’daki karşı-devrime ayırdık [1]. Bu yazıyla başladığımız seride ise, proletaryanın bu deneyiminin ve onun devrimci örgütlenmelerinin temel yönlerini incelemek ve derinleştirmek istiyoruz. Bu bağlamda, ilk olarak, 1917 Rus devriminin, savaşa ve kapitalizme karşı gelişen uluslararası ayaklanma dalgası çerçevesinde, esas olarak proletaryanın kolektif işi olduğu ve tüm kısıtlarına rağmen işçi sınıfının kendi kaderini kendi ellerine alma kapasitesini anlamada bize yardımcı olacak derslerle dolu olduğu gerçeğini ele alacağız. Takip eden yazılarda ise Bolşevik Partinin 1917’deki rolüne tekrar döneceğiz ve ardından devrimin yenilmesine ve Rusya’da kapitalist karşı devrimin galip gelmesine bakacağız.

Kapitalizmin çöküşü (2)

Bu yazı dizisinin ilk kısmında, 20. yüzyılın ilk yarısında, kapitalizmin çöküş evresine girişinin ifadesi olmuş olan dünya savaşlarının, devrimlerin ve küresel ekonomik krizlerin gelişim kalıplarına bakmıştık. Bunlar insanlığa ya daha üstün bir üretim biçimi geliştirmek ya da barbarlık içerisinde çökmek şeklindeki tarihsel ikiliği dayatmışlardır. İnsan uygarlığının karşı karşıya kaldığı krizlerin kökenlerini ve nedenlerini anlamak için ancak tarihin bütün akışını kapsayan bir teori yeterli olabilir. Fakat kapitalizmin çöküş dönemi derinleştikçe, bu döneme damgasını vuran felaketler döngüsünün kaynaklarına dair gerçek bir öngörüde bulunmak ya da herhangi bir genel açıklama sunmak konusunda gittikçe acizleşen resmi tarihçiler arasında genel tarih teorileri artık pek de olumlu karşılanmıyor. Büyük tarihsel perspektifler, sıklıkla karanlıktan ve tiranlıktan modern anayasal devletin sağladığı fevkalade özgürlükler içinde yaşayan yurttaşların dünyasına doğru sürekli ilerleyen bir hikâye şeklindeki tarih fikrini geliştiren aynı dönemin aşırı iyimser İngiliz liberalleri ya da 19. yüzyılın Hegel gibi idealist Alman filozoflarının uzmanlık alanı olarak görmezden geliniyor.

Kapitalizm Tarihinin En Ciddi Ekonomik Krizi

Burjuvazi korkmuş, hem de çok korkmuş durumda. Ağustos ile Ekim arasında gerçek bir panik fırtınası bütün dünya ekonomisi üzerinde esip gürledi. Ekonomistlerin ve politikacıların gürültülü açıklamaları bunun ispatıdır. “Uçurumun Kıyısında”, “Ekonomide Pearl Harbor”, “Yaklaşan Tsunami”, “Finans için tam bir 11 Eylül”… İşte bunlar Titanik’in batışını tanımlamak için kullanılan benzetmeler...

Tek alternatif işçi mücadelesinin kapitalizmi devirmesi!

Bu yaz askeri barbarlığın yeniden patlak verişine tanık oldu. Büyük ülkeler Olimpiyat Oyunları’ndaki madalyalarını sayarken, terörist saldırılar Orta Doğu’yu, Afganistan’ı, Cezayir’i, Lübnan’ı, Türkiye’yi ve Hindistan’ı vurdu. İki aydan daha kısa bir sürede, ardı ardına on altı saldırı, şehirlerde onlarca insanının hayatını aldı.

Komünist sol ve marksizmin devamlılığı

Bu makale ilk kez Rusya’da Proleter Kürsü adlı yayında basılmıştır. 1. 1920’lerin ortasında uluslararası devrimci dalganın yenilgiye uğramasından bu yana, hiçbir terim; sosyalizm, komünizm ve Marksizm’in terimlerinden daha fazla çarpıtılmadı ya da suiistimal edilmedi. Eski Doğu Bloğu Stalinist rejimlerinin veya bugün Çin, Küba ve Kuzey Kore gibi ülkelerin, komünizmin ya da Marksizmin temsilcileri oldukları fikri, aşırı sağdan aşırı sola yönetici sınıfın tüm hizipleri tarafından kasıtlı olarak sürdürülen bir yalandı: 20.yüzyılın Büyük Yalanı. 1939–45 emperyalist dünya savaşı sırasında yaşanan insanlık tarihinin en büyük katliamı karşısında, Rusya içinde ve dışında işçileri harekete geçirmek üzere “sosyalist anavatanın savunulması” miti ile beraber “anti-faşizm” ve “demokrasinin savunulması” mitleri kullanıldı.

Komünistler ve Ulusal Sorun

1900-1920: Kapitalizmin çöküş döneminin şafağında ulusal sorun tartışması “Dünyanın bütün işçileri, birleşin!”. Marks ve Engels tarafından 1848’de yazılan Komünist Manifesto’nun sonunda bulunan bu çağrı yalnızca coşkulu bir öneri değildir; işçi sınıfının zaferinin en can alıcı koşullarından birini de ifade eder. İşçi sınıfı hareketi, kapitalist sınıfın proletarya üzerindeki hakimiyetinin gelişiminin bir simgesi olan ulusal sınırlara karşı, enternasyonal sınıfsal niteliğini doğar doğmaz ilan etmişti. Fakat 19. yüzyıl kapitalizmi, pre-kapitalist üretim ilişkileriyle ilişkili olarak, henüz gelişim kapasitesinin sonuna ulaşmamıştı. Belirli anlarda ve daha önemlisi belirli koşullarda, komünistler işçi sınıfının burjuvazinin çeşitli kesimlerini destekleme ihtimalini göz önünde bulundurdular, çünkü kapitalizm bir yandan kendisini geliştirirken diğer yandan proleter devrim için gerekli koşulların olgunlaşmasını hızlandırıyordu.

Kapitalizmin Çöküşü

Devrim bir yüzyıldır gerekli ve mümkündür

  Avrupa’daki savaşın korkunç gerçekliğinin daha bir su yüzüne çıktığı 1915 yılında, Rosa Lüksemburg “Sosyal Demokrasi’nin Krizi”ni veya Rosa’nın kitabın altına koyduğu takma isminden gelen ve daha fazla bilinen ismiyle “Junius Kitapçığı”nı yazdı. Kitapçık hapishanede yazıldı ve savaş başlar başlamaz kurulmuş olan Internationale grubu tarafından yasadışı olarak dağıtıldı. Kitapçık, Alman Sosyal Demokrat Partisi (SPD) liderliği siyasetinin acımasız bir eleştirisiydi.

Emperyalizm üzerine

“Ulusal Kurtuluş” mücadelelerinin dünyanın her yanına yayılmasıyla, kapitalist devletler arasındaki yerel savaşların gittikçe artması ve 2 büyük emperyalist bloğun son bir nihai karşıtlaşmaya hazırlanmasıyla – ki bütün bu olgular da kapitalist dünya ekonomisinin durdurulamaz çürüyüşünün ifadesidir- birlikte, devrimcilerin, emperyalizmin ne anlama geldiğine dair net bir kavrayış geliştirmeleri gittikçe daha büyük bir gereksinim haline geliyor.

Çürüme üzerine tezler

Amerika Birleşik Devletleri’nde 6000 kişinin ölümüne yol açan 11 Eylül terörist saldırıları, bunları takip eden yeni savaş gibi, kapitalizmin içine saplandığı barbarlığın yeni ve trajik göstergeleridir. “New York’tan dünyaya; kapitalizm ölüm yayıyor” adlı makalede açıkladığımız gibi, bu barbarlık, 1. Dünya Savaşı ile birlikte çöküş dönemine girmiş olan kapitalizmin, on yıldan fazla bir süredir, temel niteliği toplumun parçalanması ve çürümesi olan çöküş sürecinin daha da ağırlaştırılmış bir formunda olduğu gerçeğinin göstergesidir. Kapitalizmin çöküşünün bu yeni formunun önemini 1980’lerin sonundan beri vurgulamaktayız (Buna dair ilk yazımıza, 1989’un 2. çeyreğinde International Rewiev’ın 57. Sayısında yayımlanan “Kapitalizmin çürümesi” adlı yazıya bakabilirsiniz).
İçerik yayınları

İçindekiler

 

  1. Kapitalizm Tarihinin En Ciddi Ekonomik Krizi                       
  2. Kapitalizmin Çöküşü: Toplumsal Düzeni Anlamak İçin Nasıl bir Bilimsel Yönteme İhtiyacımız Var
  3. Ölü Doğan Uluslar: 70 Yıllık Ulusal Kurtuluş Hareketlerinin Bilançosu
  4. Kapitalizmin Çöküş Evresinde Proleter Mücadele
  5. Rus Devrimi: Tarihteki İlk Kitlesel ve Bilinçli Devrim

Karl Marks, Eylül 1843

 

“ … O halde hiçbir şey bizim eleştirimizi politikanın bir eleştirisine ve politikadaki belirli bir parti tavrına bağlamaktan, dolayısıyla da eleştirimizi gerçek mücadeleler ile özdeşleştirmekten alıkoyamaz. Bu durumda bizler dünyanın karşısına yeni bir ilkeye sahip doktrinerler gibi çıkmayız. Biz ona “işte karşısında eğilmen gereken gerçeklik!” demeyiz. Biz dünya karşısında onun kendi ilkelerinden yeni ilkeler türetiriz. Dünyaya, “senin mücadelen hiçbir anlam ifade etmiyor. Biz ise senin suratına mücadelenin gerçek sloganını bağırmak istiyoruz” demeyiz. Biz sadece dünyaya ne için savaştığını ve bunun bilincinin, beğensin ya da beğenmesin, dünyanın elde etmek zorunda olduğu bir şey olduğunu gösteririz. 

Bilincin ıslah edilmesi sadece dünyanın kendi bilincini netleştirmesini mümkün kılmayı, kendisi hakkındaki hayallerinden onu uyandırmayı, ona kendi eylemlerinin anlamını açıklamayı içerir. Bütün hedefimiz –aynı zamanda Feurbach’ın dinin eleştirisi durumunda olduğu gibi- sadece dinsel ve politik sorunları öz-bilinçli insan biçimine sokmaktan oluşabilir.

Bundan dolayıdır ki sloganımız şudur: Bilincin, ama dogmalar yoluyla değil, ister politik ister dinsel biçimde belirsin, kendisine belirsiz gelen bilincin, mistik bilincin analizi yoluyla düzeltilmesi. Bu yolla dünyanın uzun süredir ancak bilincine vararak elde edebileceği bir şeyin rüyasını gördüğü ortaya çıkacaktır. Meselenin geçmiş ile gelecek arasında büyük bir çizgi çekmek olmadığı tersine geçmişin düşüncelerini ilerletmek olduğu belirginleşecektir. Ve son olarak, ortaya çıkacaktır ki insanlık yeni bir işe başlamaz ama eski çabasını bilinçli olarak tamamlar. 

Dolayısıyla, dergimizin hedefini tek bir cümleyle özetleyebiliriz: zamanımızın çabası ona (eleştirel felsefe yoluyla) kendi arzularının ve mücadelesinin anlamını göstermektir. Bu hem dünyanın hem de bizim işimizdir. Sadece birleşik güçlerin bir çabasının ürünü olabilir. Bu bir tövbeden, itiraftan başka bir şey değildir. Günahlarının bağışlanması için insanlığın onları sadece gerçekte oldukları şekliyle ifade etmesi gerekir.”  

Karl Marks, Eylül 1843